541
ВЕЧЕР ПАМЯТИ В.К. БЯЛЫНИЦКОГО-БИРУЛИ.140 лет.

ВЕЧЕР ПАМЯТИ В.К. БЯЛЫНИЦКОГО-БИРУЛИ.140 лет.

Ср, 29 февраля 2012
Минск, Беларусь
ул. Ленина 20 [на карте]

   29 февраля 2012 года в 17 часов Национальный художественный музей Республики Беларусь будет отмечать памятную дату – 140 лет со дня рождения замечательного пейзажиста Витольда Каэтановича Бялыницкого-Бирули. 



В нашем музее хранится самая большая коллекция произведений мастера – около 460 картин и этюдов. Особенную роль в собрании коллекции сыграла Елена Васильевна Аладова – директор музея с 1944 по 1977 год. 

Она уделяла особое внимание приобретению произведений белорусских художников, а также художников, выходцев из Беларуси. Большая часть коллекции была приобретена у жены Витольда Каэтановича Елены Алексеевны Бялыницкой-Бируля уже после смерти художника, в конце 1950-х–1960-х годах. Роль этих двух женщин – Елены Васильевны и Елены Алексеевны – огромна в деле популяризации и сохранения творческого наследия мастера.

Витольд Каэтанович Бялыницкий-Бируля от природы был наделен талантом пейзажиста-лирика. Его картины – живописные размышления, признание в любви родной природе, ее неброской неповторимой красоте.

Биография жизни и творчества В.К. Бялыницкого-Бирули проста и характерна для многих художников его поколения: с детства проявленный интерес к живописи, учеба (сначала в Киевской рисовальной школе Н.И. Мурашко, а потом, в 1889–1896 годах, в Московском училище живописи, ваяния и зодчества) и работа, творческая, напряженная, в поисках своего почерка, своей манеры, своей особенности.

Безусловно, впечатления раннего детства повлияли на оригинальность искусства В.К. Бялыницкого-Бирули. Он родился в 1872 году в Беларуси в усадьбе Крынки около Белынич на Могилевщине. Неяркая красота белорусской природы с ее лесами, перелесками, полями, речками и болотцами, зачаровывающими простотой мотива, мягкими спокойными красками навсегда вошла в душу будущего художника: “Моя жизнь с детства навсегда связана с природой. В ней и с нею я видел смысл жизни”, – писал художник в своих воспоминаниях.

Бялыницкий-Бируля начал выставлять свои работы еще на показах в Московском училище. Затем он принимал участие в работе Товарищества передвижных художественных выставок, Московского товарищества художников и Московского общества любителей художеств. В 1909 году за картину “Час тишины” получил золотую медаль на Международной выставке в Мюнхене. На выставке представлено авторское повторение этой работы 1911 года. В этих произведениях проявляются собственное мировосприятие, своеобразная манера живописи, музыкальная сложность тональной гаммы, волшебная красота линий.

В 1908 году В.К. Бялыницкий-Бируля был удостоен звания академика живописи. А в 1912 году художник приобрел в Тверской губернии на берегу озера Удомля участок земли и построил дом с мастерской. Свою небольшую усадьбу он назвал “Чайка”. Живописная природа вокруг озера Удомля и “Чайки” вдохновила пейзажиста на создание множества прекрасных полотен. С “Чайкой” связана вся его дальнейшая жизнь и работа.

В творчестве В.К. Бялыницкого-Бирули доминирует так называемый “чистый пейзаж” – изображение природы самой по себе. Хорошо чувствуя нюансы ландшафта, художник стремился не столько подчеркнуть особенности местности, отобразить ее конкретные черты, хотя это присутствует в каждом пейзаже, сколько передать настроение природы, которое зависит от поры года, суток, освещения, а также те эмоции, которые возникают у человека от общения с природой.

Особое место в наследии В.К. Бялыницкого-Бирули занимают серии пейзажей памятных мест, связанных с А.С. Пушкиным, П.И. Чайковским и др. Исполненные с большим живописным мастерством, они полны глубокого уважения к памяти великих людей и с огромной поэтической силой воспевают прекрасные уголки природы.

Множество этюдов художника – особая часть его наследия. Быстро исполненные, они, как правило, отражали не только непосредственно увиденное, не только понравившийся мотив, но прежде всего передавали состояние природы, эмоциональное восприятие ее самим мастером. Большая часть многочисленных этюдов – безусловно, законченные, самостоятельные.

В 1947 году В.К. Бялыницки-Бируля приезжает на родину. “Я не был более сорока лет в Белоруссии. Но никогда не забывал ее леса, реки, озера, бесконечно родные и близкие моему сердцу”. С юношеским порывом, запалом, с завидной энергией почти месяц с большим увлечением работал Бялыницкий-Бируля в окрестностях Минска. Он написал несколько десятков этюдов, которые потом были переработаны в цикл картин о Беларуси.

Витольд Каэтанович Бялыницкий-Бируля умер в 1957 году в Москве в возрасте 85 лет. Его картины находятся во многих музеях и частных собраниях.



Так совпало, что в этом году мы отмечаем сразу несколько круглых дат, связанных с именем Витольда Каэтановича. Это 100-летие его дачи «Чайка» в Удомльском крае, а также 30-летие Музея В.К. Бялыницкого-Бирули, филиала нашего музея в Могилеве, который стал первым мемориальным музеем художника в нашей республике.Также в рамках празднования юбилея художника планируется выход новой книги о художнике авторства Владимира Ивановича Прокопцова.

    тел. +375 17 227 45 62, +375 17 227 71 63.

   г. Минск, ул. Ленина, 20    

 

ВЕЧАР ПАМЯЦІ В.К. БЯЛЫНІЦКАГА-БІРУЛІ з нагоды 140-годдзя з дня нараджэння

 

29 лютага музей будзе адзначаць памятную дату – 140 гадоў з дня нараджэння выдатнага пейзажыста Вітольда Каэтанавіча Бялыніцкага-Бірулі.

У нашым музеі захоўваецца самая вялікая калекцыя твораў майстра – каля 460 карцін і эцюдаў. Асаблівая роля ў зборы калекцыі належыць Алене Васільеўне Аладавай – дырэктару музея з 1944 па 1977 год. Яна надавала асаблівую ўвагу набыццю твораў беларускіх мастакоў, а таксама мастакоў, выхадцаў з Беларусі. Большая частка калекцыі была набыта ў жонкі Вітольда Каэтанавіча Алены Аляксееўны Бялыніцкай-Бірулі ўжо пасля смерці мастака, у канцы 1950-х–1960-х гадах. Роля гэтых дзвюх жанчын – Алены Васільеўны і Алены Аляксееўны – велізарная ў справе папулярызацыі і захавання творчай спадчыны майстра.

Вітольд Каэтанавіч Бялыніцкі-Біруля ад прыроды быў надзелены талентам пейзажыста-лірыка. Яго карціны – жывапісныя разважанні, прызнанне ў любві да роднай прыроды, яе някідкай непаўторнай прыгажосці.

Біяграфія жыцця і творчасці В.К. Бялыніцкага-Бірулі простая і характэрная для многіх мастакоў яго пакалення: з дзяцінства праяўленая цікавасць да жывапісу, вучоба (спачатку ў Кіеўскай мастацкай школе М.І. Мурашкі, а потым, у 1889–1896 гадах, у Маскоўскім вучылішчы жывапісу, скульптуры і дойлідства) і праца, творчая, напружаная, у пошуках свайго почырку, сваёй манеры, сваёй асаблівасці.

Безумоўна, уражанні ранняга дзяцінства паўплывалі на арыгінальнасць мастацтва В.К. Бялыніцкага-Бірулі. Ён нарадзіўся ў 1872 годзе ў Беларусі ў сядзібе Крынкі каля Бялыніч на Магілёўшчыне. Сціплая прыгажосць беларускай прыроды з яе лясамі, пералескамі, палямі, рэчкамі і балотцамі, якія зачароўваюць прастатой матыву, інтымнасцю куточкаў, мяккімі спакойнымі фарбамі, назаўсёды ўвайшлі ў душу будучага мастака. “Маё жыццё з дзяцінства заўсёды звязана з прыродай. У ёй і з ёю я бачыў сэнс жыцця”, – пісаў мастак у сваіх успамінах.

Бялыніцкі-Біруля пачаў выстаўляць свае працы яшчэ на паказах у Маскоўскім вучылішчы. Затым ён прымаў удзел у рабоце Таварыства перасоўных мастацкіх выставак, Маскоўскага таварыства мастакоў і Маскоўскага таварыства аматараў мастацтваў. У 1909 годзе за карціну “Час цішыні” атрымаў залаты медаль на Міжнароднай выстаўцы ў Мюнхене. На выстаўцы прадстаўлены аўтарскі паўтор гэтай працы 1911 года. У гэтых творах выяўляюцца ўласнае светаўспрыманне, своеасаблівая манера жывапісу, музычная складанасць танальнай гамы, чароўная прыгажосць ліній.

У 1908 годзе В.К. Бялыніцкі-Біруля быў удастоены звання акадэміка жывапісу. А ў 1912 годзе мастак набыў у Цверскай губерні на беразе возера Удомля ўчастак зямлі і пабудаваў дом з майстэрняй. Сваю невялікую сядзібу ён назваў “Чайка”. Маляўнічая прырода вакол возера Удомля і “Чайкі” натхніла пейзажыста на стварэнне мноства выдатных палотнаў. З “Чайкай” звязаны ўсё яго далейшае жыццё і праца.

У творчасці В.К. Бялыніцкага-Бірулі дамінуе так званы “чысты пейзаж” – адлюстраванне прыроды самой па сабе. Добра адчуваючы нюансы ландшафту, мастак імкнуўся не столькі падкрэсліць асаблівасці мясцовасці, адлюстраваць яе канкрэтныя рысы, хоць гэта прысутнічае ў кожным пейзажы, колькі перадаць настрой прыроды, які залежыць ад пары года, сутак, асвятлення, а таксама тыя эмоцыі, якія ўзнікаюць у чалавека ад зносін з прыродай.

Асаблівае месца ў спадчыне В.К. Бялыніцкага-Бірулі займаюць серыі пейзажаў памятных мясцін, звязаных з А.С. Пушкіным, П.І. Чайкоўскім і інш. Выкананыя з вялікім жывапісным майстэрствам, яны поўныя глыбокай павагі да памяці вялікіх людзей і з велізарнай паэтычнай сілай апяваюць выдатныя куткі прыроды.

Мноства эцюдаў мастака – асаблівая частка яго спадчыны. Хутка выкананыя, яны, як правіла, адлюстроўвалі не толькі непасрэдна ўбачанае, не толькі ўпадабаны матыў, але перш за ўсё перадавалі стан прыроды, эмацыянальнае ўспрыманне яе самім майстрам. Большая частка шматлікіх эцюдаў – безумоўна, скончаныя, самастойныя.

У 1947 годзе В.К. Бялыніцкі-Біруля прыязджае на радзіму. “Я не быў больш за сорак гадоў у Беларусі. Але ніколі не забываў яе лясы, рэкі, азёры, бясконца родныя і блізкія майму сэрцу”. З юнацкім парывам, запалам, з зайздроснай энергіяй амаль месяц з вялікім захапленнем працаваў Бялыніцкі-Біруля ў наваколлі Мінска. Ён напісаў некалькі дзесяткаў эцюдаў, якія потым былі перапрацаваны ў цыкл карцін пра Беларусь.

Вітольд Каэтанавіч Бялыніцкі-Біруля памёр у 1957 годзе ў Маскве ва ўзросце 85 гадоў. Яго карціны знаходзяцца ў многіх музеях і прыватных зборах.

Так супала, што ў гэтым годзе мы адзначаем адразу некалькі круглых дат, звязаных з імем Вітольда Каэтанавіча. Гэта 100-годдзе яго дачы «Чайка» ва Удомльскім краі, а таксама 30-годдзе Музея В.К. Бялыніцкага-Бірулі, філіяла нашага музея ў Магілёве, які стаў першым мемарыяльным музеем мастака ў нашай рэспубліцы.

Таксама ў рамках святкавання юбілею мастака плануецца выхад новай кнігі пра мастака аўтарства Уладзіміра Іванавіча Пракапцова.

Пачатак вечара а 17-й гадзіне



© md-eksperiment.org

Опубликовано: 23 февраля 2012